De geschiedenis van de Bruidsmode

Al vele jaren ontwerp ik met passie bruidsmode en op deze pagina wil ik u graag meenemen door de eeuwen heen met de ontwikkeling van bruidsmode.
Inspiratie voor dit internet-artikel heb ik geput uit verschillende bronnen uit de bruidsmode geschiedenis.

Veel lees & kijkplezier!
Drs. Sana van Rooij
Bridal Couture by Sana van Rooij

Bruidsmode geschiedenis

Trouwjurken zoals wij ze kennen bestaan in de geschiedenis nog niet zo lang.
Tot de 20 eeuw bestond de "Trouwjurk" niet als een apart, bijzondere kledingstuk. Het was gewoon de nieuwe en vooral de duurste jurk die de bruiden tijdens een kerkelijke inzegening voor het huwelijk droegen.

In het Oude Griekenland was de bruid gekleed, of eigenlijk gewikkeld, in een grote lap mooie stof - "peplos" en versierd met twee sluitingen (gespen) op de schouders. Hoe rijker de familie van de bruid was, hoe duurder de gespen waren.
Het hoofd van de bruid moest bedekt worden met een gele doek - symbool van de zonnige vreugde. In het Oude Rome was het traditie om een rode hoofdtooi te gebruiken.

Hieruit ontstond de traditie om een sluier tijdens de huwelijksceremonie te dragen. De sluier is eigenlijk de oudste bruidsaccessoire. Later in de Middeleeuwen waren de sluiers gemaakt van zijde en waren ze van onschatbare waarde.

Trouwjurk als Statussymbool - 15de eeuw

De vroegste afbeeldingen van trouwjurken zijn bekend vanaf de 15-de eeuw. De trouwjurk moest toen absoluut nieuw zijn, speciaal voor deze ceremonie gemaakt, en het was het duurste kledingstuk.
In de Middeleeuwen was geen ruimte voor romantische relaties, huwelijken waren gesloten op basis van afkomst en economische redenen gingen altijd voor persoonlijke belangen. De trouwjurk was een onderdeel van de bruidsschat waar o.a. bedlinnen, kleding, juwelen, tafelzilver en meubels van uitmaakten. De toekomstige man moest voor een goede onderdak zorgen.
Omdat de trouwjurk een onderdeel van de bruidsschat was, was van te voren precies besproken hoeveel en welke stof ervoor werd gebruikt en de familie van de bruidegom zag toe dat aan alle besproken voorwaarden werd voldaan. Dat is niet zo vreemd als je denkt dat de trouwjurk van de meest kostbare stoffen werd gemaakt: damast zijde, satijn, bont (wat toen duurder dan juwelen was), fluweel, goud en zilver draad. Vaak waren de bruidsjurken uitgevoerd in rode of groene kleur.

Trouwjurken in de 15 eeuw zagen er heel bijzonder uit: met een korset, zeer lange mouwen, soms tot op de vloer, verhoogde taille en ze leken op de "zwangerschap" jurken, genaamd "kotardi"; daarvoor droegen vrouwen een klein kussentje op hun buik. Het was de tijd van talloze kruistochten en lange afwezigheid van mannen en wanneer de man terug in huis keerde, raakte de vrouw graag zwanger, dat associeerde men met geluk en welzijn. Een wel heel bijzonder detail verwerkt in de bruidsmode van toen. Op hun hoofd droegen bruiden een hoge hoed genaamd "enen", torentjes van soms tot 1 meter hoog. Vrouwen moesten ook steeds omlaag kijken om voor te zorgen dat dit torentje niet ging vallen.

Renaissance - 15de eeuw

De mode van de Renaissance is ontstaan in Italie. Italie was het land waar de tradities van de antieke cultuur niet vergeten waren tijdens de Middeleeuwen. En het was ook het land die de productie van textiel en kleding op het hoogste niveau had (vooral in Florence). Renaissance wilde de natuurlijke schoonheid van mens tot uitdrukking brengen, niet zo bloot als tijdens de antieke cultuur en de zonder grote accenten en onnatuurlijkheid van de gotische tijd. Er werd een begrip gevonden voor het menselijke lichaam als eenheid. Toen stelde men de principes van klassieke schoonheid en proporties vast die wij tot op heden gebruiken.
Het was het ultieme tijdperk van de schone kusten en vanzelfsprekend liep de mode ook vooruit. Mooie vrouwen met prachtige gewaden zien wij op de schilderijen van die tijd. Vrouwen droegen toen twee jurken - een onderjurk uit dunne stof en een bovenjurk van fluweel en brokaat. Bijzonder waren de opengeknipte mouwen, die trouwens over de sociale klasse van de vrouw vertelden. Een interessant detail - witte stoffen waren in die tijd zeer kostbaar en de onderjurk, die altijd in het wit moest zijn, was meestaal nog duurder dan de bovenjurk. Tijdens de Renaissance vonden vrouwen het zeer mooi om blonde haar te hebben, daarvoor waren toen al veel recepten uitgevonden. Ook vonden ze het mooi om de vloeiende lijn van het voorhoofd niet te breken, daarom scheerden ze hun haar op het voorhoofd heel hoog en plukte de wenkbrauwen uit. Tijdens de festiviteiten, dus ook op de bruiloft droegen vrouwen rijk versierde kapsels met juwelen en parels.

Manierisme in Spanje - 1550-1618

In vergelijking met de mode van de Renaissance, met haar grote respect voor het menselijke lichaam, raakte de Spaanse mode onder sterke invloed van geometrische vormen. De natuurlijke vormen werden vervangen door gekunstelde virtuoze vormen. De vrouw in de XVI eeuw was strak van top tot teen ingepakt, verstopt in wijde rokken op een hoepel gedragen genaamd "vertugado". Hele strakke korsetten maken haar borsten helemaal plat. Nog nooit gebruikte men zoveel juwelen en parels, het hele kostuum van de welstaande man en vrouw uit die tijd lijkt op een kist met juwelen - ten toon gesteld. Jurken waren overdadig bewerkt met juwelen en parels, kruisjes, hangend op een gouden ketting aan de hals, nog meer kettingen op de ceintuur - zo zag de bruid van toen eruit. Kostbaar fluweel en brokaat, vaak in donkere kleuren, geborduurd met goud en zilver draad. Toen begon men ook de jurken met kant te versieren wat tot op heden gebruikelijk is. In die tijd was kant het symbool van rijkdom en status. Handschoenen raakten toen in de mode en waren zeer prijzig. Natuurlijk moesten ze ook met juwelen versierd worden.
In het begin van de XVI eeuw brengt Catharina van Aragon uit Spanje naar Engeland de eerste "fardegalijn" - de eerste in de reeks hoepelrokken die in verschillende variaties tot de negentiende eeuw in de mode zullen zijn. In Engeland willen vrouwen toch liever wat lichtere kleuren dragen.

In de XVI eeuw komen de grote geplooide kragen - "Freza" in de mode. Dat gebeurde dankzij de invoer van aardappel uit het nieuw ontdekte land - Amerika, zonder het stijfsel van zetmeel was het onderhouden van zo'n mooie kraag onmogelijk. Toen kwamen ook de eerste vorken in omgang, daarvoor gebruikte men in Europa lepel, mes en eigen handen tijdens het eten. Iets later transformeert deze kraag naar de bekende "Medici kraag" die als een grote waaier op de schouders rust.

Barok - 16de eeuw

Onder invloed van de Spaanse mode ontwikkelen Fransen een eigen style. Hun kleding is iets luchtiger, stralender en lichter qua kleur. In Frankrijk moest elke man van welstand minstens 30 kostuums hebben - voor elke dag van de maand. Vollere vrouwen en grote volumineuze jurken met veel draperingen raken in de mode. Opzichtige, weelderige kleding van vele meters kostbare stof en overdaad aan juwelen worden gezien als het meest belangrijke element van de vrouwelijke schoonheid. Korsetten maken de taille van de vrouw zo dun mogelijk, jurken hebben een diep decollete, mouwen zijn groot en poffend. Voor de feestelijke gebeurtenissen, onder andere bruiloft, dragen vrouwen pompeuze en stijve jurken, meestal een onderjurk en eroverheen nog twee, in gele en gouden kleuren, soms in ivoren satijn, de hedendaagse bruidsmode kleur, of zilveren brokaat versierd met juwelen en parels. Parels werden toen gezien als het symbool van geluk tijdens het huwelijkse leven. In de tweede helft van XVI eeuw droegen mensen vaak een masker, dat zag men als teken van fatsoen.

Rococo - 1730-1789

Het franse hof dicteert de mode voor heel Europa. Uit Parijs worden poppen, aangekleed in de laatste mode, naar alle Europese hoofdsteden gestuurd. De vrouw veranderd in haar silhouet en haar karakter: van de plechtige stijve kleding van vorig tijdperk naar verfijning, koketterie, speelsheid en gratie: dat zijn de kernwoorden van vrouwelijke schoonheid van het Rococo tijdperk. "Robe Voilante" raakt zeer in de mode: zeer strak korsetlijf contrasteert met een hele wijde rok. Rokken worden iets korter wat de introductie van kousen betekend. Kousen werden met behulp van speciale "kousenbanden" vastgehouden. Kousenbanden waren toen versierd met lintjes of een kokette borduursels zoals: " Elke jager weet waar de konijnen zitten...". Kousenbanden zijn in de bruidsmode nog steeds zeer populair.
Feest- en trouwjurken moesten in pastel tinten zijn - zacht roze, mint groen, ijs blauw, zilver en parel tinten. Enorm hoge pruiken en hoge hakken maakten het beeld kompleet.

Onder de wijde rokken droegen vrouwen een speciale constructie "panier", die aan de voor - en achterkant wordt afgeplat en in de breedte tot drie en een halve meter reikt. Ondergoed bestond toen uit kniekousen en drie en meer rokken. Onderbroekjes, of "pantalon" was in die tijd een kledingstuk voor de dames van "lichte zeden".

Na de Franse revolutie - Empire begin 1800

De Franse revolutie. De dan heersende mode heeft een principiele kant: Liberte, Egalite, Fraternite, oftewel vrijheid, gelijkheid en broederschap. Korsetten, pruiken, wijde rokken en hoge hakken - alles was afgeschaft. In Londen ontstaat ongeveer tegelijkertijd de beweging van Neoclassicisme, met interesse voor antieke kunst. Vrouwen gebruiken alleen bescheiden materiaal als mousseline, katoen, gaas en tule. Kleding is ook eenvoudig zodat er geen onderscheid tussen de lagen bevolking ontstaat. Vrouwen dragen een "chemise"- een kopie van de Griekse antieke chiton - een jurk uit een recht lap stof, die onder de borsten met een koortje werd gerimpeld, met een lage decollete en een klein mouwtje. Voor de feestelijke gebeurtenissen maakten vrouwen deze jurken vochtig wat de gelijkenis met de antieke beelden moest versterken en er natuurlijk heel sexy uitzag. Tijdens de oorlogen van Napoleon in Egypte kwamen de Kasjmier shawls in de mode, ze maakte de nieuwe zeer luchtige mode iets meer draagbaar in de koude dagen. Jurken zijn wit en hebben een lange sleep, die vaak over de arm werd gedragen. Verfijnde silhouetten voor de romantische dromerige bruiden, nog steeds erg populair in de huidige bruidsmode. Toen begonnen vrouwen de lange handschoenen te dragen.  

Caps en tulbanden waren de must have voor het alledaagse leven en natuurlijk feesten en bruiloften .

Trouwjurken in de 19de Eeuw

Na de kroning van Napoleon tot keizer in 1804 grijpt men terug naar de korsetten, de taille gaat weer omlaag, wat dikkere stoffen, grote kragen en kant uit de vorige periodes keren terug. De rokken worden weer zeer wijd en de taille moet steeds smaller ingesnoerd worden, wel tot 45 cm in omvang. Het hele uiterlijk van de vrouw moet bleek en broos zijn. Iets later worden de rokken gevormd met behulp van "tournur"- een kussentje die de achterkant wat breder maakt. Linten, draperingen, volants en langere slepen raken weer in de mode.

Aan het einde van de XIX eeuw winnen gemak en draagcomfort het in de mode en bruidsmode.

Trouwjurken in de 20ste Eeuw

In de XX eeuw verandert de trouwjurk razend snel met de ontwikkelingen in de modebeeld. In de jaren 20 is bruid een meisje in een simpele jurk met verlaagde taille en een kokette hoedje, in de jaren 30 is ze romantisch en vrouwelijk, in de jaren 40 wordt de kleding strakker met overwegend simpele silhouetten en brede schouders, in de jaren 50 de romantische stijl komt terug met de "New Look" van Dior: smalle taille, wijde rokken en smalle schoentjes creeren het beeld van een zachte vrouwelijke bruid. Jaren 60 zijn de jaren van minimalisme, zelfs de bruidsjurken worden kort en heel simpel, met minimum details. In de jaren 70 komen er de hippies en de bruidsmode neigt naar folklore of een wijde broek met een blouse met borduursel. Begin jaren 80, terugkeer van de retro stijl, met wijde rokken en veel glitter en glamour. In elk van deze bruidsmode periodes was er dus een eigen stijl.

Trouwjurken in de 21ste Eeuw

Nu zien wij een enorm aanbod verschillende stijlen in het huidige bruidsmode beeld. Er zijn nog steeds wijde rokken van tule met strakke topjes, strakke, simpele japonnen met een rechte silhouet in A-line, Retro stijl van de jaren 30, romantische Empire bruidsjaponnen en veel kleur.